عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
97
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
[ تشبيه در سورهء يونس ] ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَ الْأَنْعامُ حَتَّى إِذا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّيَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها أَتاها أَمْرُنا لَيْلًا أَوْ نَهاراً فَجَعَلْناها حَصِيداً كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ « 1 » . گفته مىشود : « غنى بالمكان ( : در آن مكان اقامت گزيد ) » و آن در وقتى است كه در آن مكان اقامت گزيند ، و مغانى ( جمع مغنى ) به معناى منازل است . نابغه گفته است : [ از بحر كامل ] 103 غنيت بذلك إذ هم لك جيرة * منها بعطف رسالة و تودّد « 2 » پس تشبيه در آن آيه ، از هر چه با آن حال دنيا و تمايل جانها به آن - با توجّه به كوتاهى زمان مصاحبت با دنيا و كمى برخوردارى از لذّتهايش - وصف شده ، دلنشينتر و از نظر بيان آن معنى رساتر است ، پس حال گياه و آب در سر سبزى و زيبايى ، آنگاه بازگشت به خشكى و خشكيدگى چنان است . و عرب در اشعار خود آن سرسبزى گياه و زلالى آب را كه انگيزه وى براى نزول در سرزمين و اقامت در آن ، در زمان دوام بركت و وفور آب است ، و از آن پس پراكندگى همسايگان و دورى از وطنها را كه هنگام محو آب و زوال گياه پيش مىآيد ( - همه آن احوال را ) در اشعار خود ياد كرده است .
--> ( 1 ) - سورة يونس ( 10 ) آيهء 24 . ( 2 ) - ديوان النّابغة ، ص 49 ملاحظه شود .